Woda

Odwodnienie - stan, w którym zawartość wody w organizmie spada poniżej wartości niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania. Stan odwodnienia zagraża życiu pacjenta, jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt, małych dzieci oraz ludzi starszych. Do najczęściej spotykanych przyczyn odwodnienia organizmu należą: biegunka, wymioty, przyjmowanie niedostatecznej ilości płynów podczas choroby przebiegającej z podwyższoną temperaturą ciała, niewyrównanie strat wody poniesionych w czasie intensywnego uprawiania sportu oraz picie zbyt małej ilości wody przez pacjentów zażywających leki diuretyczne. Bez wody człowiek może przeżyć od 4 do maksymalnie 7 dni. Długotrwałe odwodnienie prowadzi do utraty siły, osłabienia odporności organizmu, utraty świadomości, uszkodzenia organów wewnętrznych, a następnie śmierci. Leczenie odwodnienia polega na podawaniu pacjentowi dodatkowej ilości wody w celu uzupełnienia strat oraz drobnych słonych przekąsek, np. precelków. Odwodnieniu mogą towarzyszyć zaburzenia gospodarki elektrolitowej i zmiany w molalności surowicy, w takich przypadkach konieczne jest szybkie skonsultowanie się z lekarzem. W aptekach dostępne są mieszanki nawadniające, które po rozpuszczeniu w wodzie podaje się do picia, aby wyrównać niedobory wody i soli mineralnych.W warunkach ekstremalnych dla opóźnienia odwodnienia należy pić własny mocz.

Do odwodnienia organizmu może dojść w wyniku:

* przyjmowania zbyt małej ilości wody w stosunku do zapotrzebowania organizmu, np. w niedożywieniu, podczas postu, w przypadku odmawiania przez pacjenta przyjmowania płynów

* spożywania dużej ilości środków o działaniu odwadniającym, np. alkoholu

* spożywania zbyt dużej ilości soli kuchennej, co prowadzi do hipernatremii

* stosowania diety małosolnej lub bezsolnej, prowadzącej do hiponatremii

* szybkiego ubytku masy ciała podczas kuracji odchudzającej

* gorączki

* biegunki, np. w przebiegu chorób zakaźnych tj. cholera, żółta febra i stanów zapalnych przewodu pokarmowego na tle bakteryjnym lub wirusowym

* wymiotów, które często towarzyszom różnym jednostkom chorobowym

* utraty znacznej ilości krwi, np. w wyniku urazu, co może prowadzić do rozwinięcia się wstrząsu hipowolemicznego

* hipotonii, np. wywołanej urazem

* hiperglikemii i glikozurii w przebiegu cukrzycy

* stosowania metamfetaminy i innych środków stymulujących

* oparzeń większych powierzchni ciała, co może prowadzić do rozwinięcia się wstrząsu hipowolemicznego

* hipertermii, czyli przegrzania organizmu

* wstrząsu anafilaktycznego

* narażenia organizmu na długotrwałe przebywanie w ekstremalnych warunkach zewnętrznych, szczególnie w gorącym klimacie, np. na pustyni, ale także wysoko w górach lub podczas wypraw survival

* długotrwałej i intensywnej pracy fizycznej bez dostarczenia organizmowi odpowiedniej ilości wody na pokrycie strat w wyniku pocenia, dotyczy szczególnie pracy w gorącym i/lub wilgotnym otoczeniu

* długotrwałego przebywania w suchym powietrzu, np. w wysoko latających samolotach, budynkach z klimatyzacją

W normalnych warunkach fizjologicznych człowiek traci wodę podczas oddychania, wydalania moczu oraz wraz z potem. Jeżeli ubytek wody z organizmu nie zostanie uzupełniony, np. poprzez picie, to dochodzi do odwodnienia. Początkowa faza odwodnienia organizmu przebiega bezobjawowo. W miarę zwiększania się stopnia odwodnienia pojawiają się liczne symptomy.

Objawy odwodnienia organizmu:

ubytek wody do 2% masy ciała pacjenta

* uczucie silnego pragnienia

* utrata masy ciała (można stwierdzić poprzez zważenie pacjenta)

ubytek wody 2 - 4% masy ciała pacjenta

* suchość w ustach

* utrzymujący się ból głowy

* zmniejszona ilość oddawanego moczu, aż do pojawienia się bezmoczu

* uczucie osłabienia

* zawroty głowy

* zaburzenia widzenia

* omdlenie

* nudności, czasami wymioty

* tachykardia

* niedociśnienie

* przyspieszony oddech

* podwyższenie temperatury ciała

* mocz o ciemnym zabarwieniu

* zmniejszenie pocenia

* ustanie wydzielania śliny

* suchy język

* utrudniona mowa

* skurcze i bóle mięśni

* suche i popękane usta

* utrata elastyczności skóry (skóra uszczypnięta i puszczona wyrównuje się bardzo powoli)

* utrata siły, wycieńczenie

* zapadnięte oczy

* zaparcie

ubytek wody 5 - 6% masy ciała pacjenta

* senność

* parestezje

ubytek wody 10 - 15% masy ciała pacjenta

* mówienie niemożliwe

* drgawki

* zaburzenia świadomości i kontroli postępowania

* delirium

* obrzęk języka

* utrata przytomności

ubytek wody > 15% masy ciała pacjenta

* śmierć

Nieleczone odwodnienie prowadzi do zgonu pacjenta. Œmierć w wyniku odwodnienia organizmu może nastąpić w ciągu 3 dni, a nawet szybciej w przypadku upalnej pogody. Bez wody organizm ludzki jest w stanie przeżyć nie dłużej jak 4 - 7 dni. Prawidłowy bilans wodny w organizmie jest regulowany odczuwaniem pragnienia. U osób po 50. roku życia odczuwanie pragnienia ulega zmniejszeniu i zmniejsza się dalej w miarę upływu lat. Wiele osób w podeszłym wieku cierpi na objawy wynikające z odwodnienia organizmu. Podczas letnich upałów postępujące odwodnienie organizmu oraz hipertermia stają się często przyczyną śmierci starszych osób.

Stan odwodnienia u niemowląt i małych dzieci rozpoznaje się po następujących objawach:

* suchy język i/lub usta

* niewiele lub brak łez podczas płaczu

* rozdrażnienie lub apatia

* brak mokrych pieluszek przez 3 godziny i więcej

* zmniejszenie napięcia skóry (ujęta w dwa palce skóra brzucha i puszczona nie powraca natychmiast na swoje miejsce)

* zapadnięte oczy, policzki, brzuch lub ciemiączko.

Dziecko silnie odwodnione jest osłabione (nie krzyczy lub głos jest chrapliwy, często nie potrafi samodzielnie pić), senne, apatyczne, wiotkie i ma zaburzenia świadomości.

Odwodnieniu, jak i przewodnieniu, często towarzyszą zaburzenia gospodarki elektrolitowej i zmiany molalności surowicy. W takich przypadkach konieczna jest interwencja lekarska i wyrównanie zaburzeń wodno-elektrolitowych. U pacjenta wykonuje się oznaczenia elektrolitów we krwi, np. stężenie sodu w surowicy. W zależności od molalności płynów ustrojowych wyróżniamy 3 rodzaje odwodnienia:

* odwodnienie izotoniczne

* odwodnienie hipotoniczne

* odwodnienie hipertoniczne

Postępowanie w leczeniu odwodnienia obejmuje w zależności od stanu pacjenta:

* podawanie wody do picia

* zatrzymanie ubytku płynów z organizmu

* stosowanie doustnej terapii nawadniającej (ang. Oral Rehydration Salts, skrót ORS), której głównymi składnikami są: woda, chlorek sodu, chlorek potasu, cytrynian sodu i glukoza w odpowiednich proporcjach ilościowych

* picie chudego mleka, szczególnie zalecane po ćwiczeniach sportowych, zamiast tzw. sport drinków izotonicznych

* infuzję dożylną wody i elektrolitów we właściwej proporcji w celu wyrównania zaburzeń wodno-elektrolitowych

* monitorowanie stężenia elektrolitów w osoczu pacjenta podczas terapii dożylnej

* umieszczenie pacjenta na oddziale intensywnej terapii

W stanie odwodnienia organizmu nie zaleca się picia alkoholu, ani wody morskiej oraz spożywania suchych pokarmów! Wskazane jest podawanie pokarmów płynnych oraz niewielkich słonych przekąsek węglowodanowych (precle, krakersy, chipsy) w celu uzupełnienia strat sodu, do których dochodzi głównie podczas intensywnego wysiłku fizycznego, aby zapobiec obniżeniu stężenia sodu we krwi. Nie zaleca się połykania tabletek z solą kuchenną, ze względu na łatwą możliwość przedawkowania. Spożywanie słonych pokarmów praktycznie wyklucza taką możliwość, gdyż pobudzają one pragnienie.

Osoby intensywnie uprawiające sport powinny zwrócić uwagę na fakt, że badania naukowe nie potwierdziły skuteczności glicerolu (w postaci 4 i 10% roztworów) w zapobieganiu odwodnienia, ani nie wykazały pozytywnego wpływu na procesy termoregulacyjne. Zauważono natomiast niekorzystny wpływ glicerolu na poziom hormonu wazopresyny w organizmie (podniesienie poziomu ADH jest jednym z mechanizmów odpowiedzialnych za rozwój hiponatremii) oraz większą częstość występowania zaburzeń żołądkowo - jelitowych w porównaniu do grupy kontrolnej. W medycynie roztwory gliceryny o smaku cytrynowym Solutio Glyceroli citri, w postaci nasączonych gazików na patyczkach, są stosowane do pędzlowania jamy ustnej celem nawilżenia w stanach objawiających się zmniejszonym wydzielaniem śliny.

Zródło: wikipedia.pl

 

 

Valid XHTML 1.0 Transitional